Wie is de baas in de gemeente? Veel mensen zullen spontaan ‘de burgemeester’ roepen. Misschien wel met het beeld van deze functionaris op het netvlies vanuit de tv serie Swiebertje. De formele waarheid is echter anders: volgens de wet is de gemeenteraad het hoofd van de gemeente. Dus ook in Veldhoven. Nu valt misschien het woordje ‘formeel’ op in de vorige zin. En inderdaad, dat is door mij niet helemaal toevallig toegevoegd.

Want is de raad wel echt ‘de baas’ in de dagelijkse praktijk? Ik begin daar steeds meer mijn bedenkingen bij te krijgen. Wat je steeds vaker ziet is dat de raad bij besluitvorming voor welhaast voldongen feiten wordt gesteld. Een eerder ingeslagen pad valt nauwelijks nog te verlaten. En als de raad aan het begin van dergelijke processen een goed overwogen besluit had kunnen nemen, dat het volgen van zo’n pad zou rechtvaardigen, dan zouden bepaalde afwegingen nog wat beter te billijken zijn. Maar dat is vaak niet het geval.
Regelmatig worden op collegeniveau en/of ambtelijk allerlei gedachten en uitgangspunten geformuleerd op basis waarvan allerlei trajecten en projecten worden opgestart. De raad komt daarbij inhoudelijk meestal pas aan zet aan het einde van de rit, waarbij de speelruimte qua besluitvorming dan nog maar beperkt is. En als de raad dan al eens in het begin van een proces mag meedenken over de uitgangspunten, dan zijn de gevolgen na de concrete vertaling daarvan vooraf nog nauwelijks goed te overzien. Met vervolgens veel ongewenste consequenties voor onze gemeenschap.

Het wordt natuurlijk echt erg als dit alles plaatsvindt bij majeure projecten, waar veel geld mee is gemoeid of die een grote impact hebben zoals de N69. Ik noem er nog een paar van recente datum:
 – regionale samenwerking. Op dit terrein zijn inmiddels door het college diverse zaken in gang gezet, waarbij de raad nauwelijks betrokken was in de start maar die wel een grote (bestuurlijke) impact kunnen hebben op onze gemeentelijke autonomie. Noot: op 11 april mag de raad tijdens een raadsbijeenkomst op aandrang van GBV en VSA voor de eerste keer eens haar gedachten in dit kader naar voren brengen. Naar mijn idee rijkelijk laat. Maar beter ten halve gekeerd….
– De gang van zaken rondom de MFA’s (accommodaties voor de brede scholen). De raad mocht zich hierover inhoudelijk nooit echt uitspreken vanaf 2006. het concept was des schoolbestuurs volgens het college. Maar nu liggen er wel een aantal peperdure plannen op tafel, waarvan het totale investeringsniveau vele, vele miljoenen hoger ligt dan in 2006 het uitgangspunt was. Met het verhaal erbij: we kunnen de scholen gezien de huidige staat van hun gebouwen nu toch niet meer in de kou laten staan? Maar besef bijvoorbeeld dit: in mei 2006 werd voor een nieuwe Op Dreef school incl. de opknap van de omgeving 3,7 miljoen voorzien, nu rekent men voor de MFA Zuid op 13, 2 miljoen! Waarbij enkel een kinderdagverblijf en een peuterspeelzaal extra worden toegevoegd ten opzichte van de plannen van toen. En die kosten samen 1 tot 1,5 miljoen!

Zo zijn er nog veel meer grotere en kleinere zaken te benoemen, waarover GBV de wenkbrauwen fronst, zoals de inspraak bij het Centrumplan, de insteek m.b.t. Brainport, de ijsbaan, de horeca en het parkeren bij kinderboerderij De Hazewinkel, de bestuurlijke visie, de bezuinigingen, enzovoorts. Maar ik wil het voor nu hier even bij laten. Het heeft er in elk geval alle schijn van, dat het college meer dan ooit zijn eigen gang gaat en zich zo min mogelijk gelegen laat liggen aan de raad. Hoezo is de raad het hoofd van de gemeente?

Waarom nu een motie van afkeuring naar aanleiding van de N69?
Laat een ding heel duidelijk zijn: GBV heeft op zich geen enkele moeite met het meewerken aan een oplossing van een groot regionaal verkeersprobleem. En als we daar in de toekomst als Veldhoven een steen aan moeten bijdragen, dan zullen we dat ook doen. Niet voor niets ondertekende ikzelf als wethouder verkeer namens Veldhoven de Intentieverklaring 2004. Dat deed ik bij volle verstand en uit overtuiging. De motie van afkeuring heeft ook niets te maken met de inhoud van dit dossier, maar met het doorlopen proces, met name zoals dat is gebeurd in de laatste maanden.

In februari 2011 sprak de raad van Veldhoven over het wel of niet ondertekenen van een verklaring inzake de N69, iets dat werd gevraagd aan alle partijen, die over deze materie met elkaar bestuurlijk in gesprek zijn. GBV voelde daar echter nog even niet voor om 2 redenen:
– bepaalde ingrijpende consequenties voor Veldhoven waren nog onvoldoende in beeld gebracht. Daar moest eerst duidelijkheid over komen alvorens ergens een bestuurlijke handtekening onder te plaatsen. Sommigen beweerden dat die handtekening weinig feitelijke waarde had. Zo een moet je wat GBV in feite niet eens willen zetten, want daarmee devalueer je een bestuurlijke afspraak tot iets van nul en generlei waarde.
– De Intentieverklaring van 2004 voldoet voor ons prima als bestuurlijk vertrekpunt in deze zaak.

Echter de coalitie van VSA, VVD en CDA wilde het toch mogelijk maken dat er door onze wethouder verkeer iets ondertekend zou kunnen worden. Deze partijen kwamen met een amendement, dat ondertekening van de voorliggende verklaring werd toegestaan onder een aantal nadrukkelijke voorwaarden. Andere partijen werden in het voortraject al opgeroepen zich hierbij aan te sluiten. Voor GBV zou dat betekenen, dat het eigen NEE, TENZIJ zou worden gewijzigd in JA, MITS. Naar mijn idee toen werden hiermee de belangen van Veldhoven voldoende afgezekerd. Ook de wethouder stelde ermee uit de voeten te kunnen en ‘het amendement te omarmen’. Op een vraag van de PvdA stelde de wethouder dat er alleen getekend zou worden als aan alle voorwaarden werd voldaan. Helder. GBV sloot zich aan bij het voorstel van de coalitie en werd mede-indiener van het amendement.

Hierop reageerde de provincie via 2 brieven (aan de tweede was nog een aanvullend zinnetje toegevoegd). Deze reactie was voor de wethouder voldoende om de verklaring over de N69 te tekenen. Maar nu komt het probleem van GBV. Op twee punten van het amendement was naar ons idee niet of onvoldoende ingegaan.
 a. Er was gesteld dat alle gevolgen voor Veldhoven alsmede de compensatie daarvoor duidelijk moesten zijn bij de keuze van de definitieve oplossingsvariant. Echter, zo werd geantwoord, een deel van de gevolgen zou pas na de keuze van een voorkeursvariant worden benoemd en bezien. Dat is toch echt wezenlijk anders.
b. Er moest gesproken gaan worden over het gewicht van de stemmen van de diverse samenwerkingspartners in het proces, zo was een andere voorwaarde. De provincie stelde dit pas te zullen overwegen, als men er alsnog niet zou uitkomen om met elkaar een voorkeursalternatief aan te wijzen. Ook dit is toch echt een andere insteek.

Kortom, de wethouder heeft een amendement van de raad (waarvan ze zelf zei het te omarmen) niet correct uitgevoerd. Bovendien heeft ze dit willens en wetens gedaan met instemming van het hele college. Wat GBV betreft kan dit niet en was de maat vol, mede gezien het bovenstaande.

De raad dient serieus genomen te worden maar bovenal zichzelf serieus te nemen. Een motie kan een college naast zich neerleggen, maar een amendement is een raadsbesluit en dat dient gerespecteerd en uitgevoerd te worden. Ik verwijs terug naar het begin van dit verhaal: wie is het hoogste orgaan in de gemeente? Ik had me nog kunnen voorstellen, dat het college was teruggekomen bij de raad het amendement te heroverwegen. Maar het simpelweg voor een gedeelte negeren op basis van een rammelende uitleg, dat kan bestuurlijk niet. En restte GBV – overigens tot mijn grote spijt – niets anders, dan een motie van afkeuring over deze zaak voor te leggen aan de raad. PvdA, D’66 en SV steunden de motie, de coalitie durfde dat niet aan, waardoor het college werd gered. Men wilde het college niet in gevaar brengen. Ik kan me daar politiek-bestuurlijk nog wel iets bij voorstellen ook, maar ik wil toch een zin uit dit betoog nogmaals benadrukken: de raad dient serieus genomen te worden maar bovenal zichzelf serieus te nemen. En of dat nu is gebeurd, waag ik toch echt te betwijfelen.

Hans van de Looij
Raadslid GBV en Oud wethouder verkeer